از عملکرد کیسه صفرا در بدن چه می دانید؟ | تغذیه سالم

از کارکرد کیسه صفرا در بدن چه میدونید؟

از کارکرد کیسه صفرا در بدن چه میدونید؟

هممون توجه خاص ای به قلب، مغز و حتی پوست خود داریم. چراکه همه میدونیم اینا عضوهای اصلی و مهمی از بدن هستن و مریضی اونا تهدید کننده زندگی ما هستش. اما در مورد دیگه اندامای مبهم بدن چه؟ مثلا کیسه صفرا، درباره اون چه میدونید؟ شما میدونید که کیسه صفرا دارین، اما میدونید محل اون کجاس وعملکرد اون چیه؟ اینجا می خوایم علائم و نشونه های مشکلات و ناراحتیای کیسه صفرا رو با هم بررسی کنیم.

روزنامه آفتاب یزد در اینباره با دکتر محمد عاقبتی ، متخصص جراحی عمومی به گفتگو پرداخته که در ادامه می خونین.

آقای دکترعاقبتی در اول صفرا رو توضیح بدین ؟

صفرا مایعیه که در کبد ساخته شده و بعد در کیسه صفرا ذخیره می شه. کیسه صفرا عضویه که در سطح تحتانی کبد قرار داره، پس از خوردن غذا، کیسه صفرا منقبض می شه و صفرا رو با فشار به درون دوازده س (قسمت اول روده کوچیک) تخلیه می کنه. صفرا شامل آب، کلسترول، چربیا، نمکای صفراوی، پروتئینا و بیلی روبینه. نمکای صفراوی با چربی ترکیب شده و از راه کمک به هضم چربیا نقش مهمی رو در عمل گوارش اجرا می کنه. قسمت بزرگ صفرا در روده کوچیک باز جذب می شه ولی مقداری از اون همراه با مدفوع دفع شده و باعث رنگ قهوه ای اون می شه.

اگه مایع صفرا، شامل اندازه زیادی کلسترول، نمکای صفراوی یا بیلی روبین باشه در شرایط خاص، مانند موقعی که باز جذب آب به وسیله کیسه صفرا زیاده، می تونه تبدیل به سنگ سخت شه. سنگای صفراوی می تونن به اندازه دانه شن کوچیک یا به اندازه یه توپ گلف بزرگ، هم اینکه به تعداد یه عدد سنگ بزرگ یا صدها سنگ کوچیک باشن.۸۰ درصد سنگا از نوع کلسترولی هستن و ۲۰ درصد اونا رو سنگای رنگدونه ای تشکیل میدن که از املاح کلسیم و بیلی روبین ساخته شدن. سنگای صفراوی می تونن مجاری طبیعی صفراوی که صفرا رو از کبد خارج می کنن، ببندن. صفرایی که در این مجاری گیر بیفته، می تونه باعث التهاب در کیسه صفرا، مجاری یا در موارد نادری در کبد شه. اگه هر کدوم از این مجاری صفراوی به مدت زمان زیادی بسته شن، ممکنه باعث آسیب شدید و عفونت در کیسه صفرا، کبد یا لوزالمعده شه.

 

عوامل ایجاد کننده تشکیل کیسه صفرا چیه؟

عوامل مختلفی موجب ایجاد سنگ درصفرا می شه که شامل:

چاقی: چاقی یه عامل خطر کلی واسه سنگ صفراوی مخصوصا در خانوم هاست. یه مطالعه بزرگ بالینی نشون داد که حتی اضافه وزن متوسط، خطر تشکیل سنگای صفراوی رو زیاد می کنه. شاید چاقی دلیل می شه اندازه نمکای صفراوی در صفرا کم شده و در نتیجه کلسترول بیشتری بمونه.

هورمون استروژن: به نظر می رسه، استروژن اضافی در حاملگی، موارد هورمون درمانی و هم به کار گیری قرصای خوراکی جلوگیری کننده از بارداری، سطح کلسترول رو در صفرا افزایش و حرکت کیسه صفرا رو کاهش میدن، که هر دو مورد می تونه منتهی به سنگ صفراوی شه. همین طور طی سه ماهه سوم بارداری به دلیل تغییر در ترکیب ذخیره اسید صفراوی و ظرفیت حمل کلسترول صفرا، اشباع کلسترول افزایش زیادی پیدا می کنه که این خود به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می کنه.

نژاد: در میان بعضی از نژادا اندازه دچار شدن به سنگ صفرا بیشتره. هم اینکه داشتن سابقه خانوادگی از دچار شدن به اون، در بروز این مشکل بین بستگان موثره.

جنسیت: خانوما مخصوصا اونایی که حامله شده‏ان و خانمای چندزا که زایمونای تکراری داشتن بیشتر در خطر هستن. به دلیل بالا بودن اندازه هورمون استروژن در بانوان، ایجاد سنگای صفراوی به نسبت سه به یه در زنان شایع تره.

سن: افراد بالاتر از ۶۰ سال احتمال بیشتری واسه تشکیل سنگ صفراوی نسبت به افراد جوون تر دارن.

داروهای پایین آورنده سطح کلسترول: داروهایی که سطح کلسترول رو در خون کاهش میدن، مانند کلو فیبرات واقعا اندازه کلسترول تشکیل شده در صفرا رو زیاد می کنن.

دیابت: آدمایی که دچار مریضی قند هستن، عموما دارای سطوح بالا از یه جور چربی به نام تری گلیسیرید هستن که می تونه خطر تشکیل سنگ صفرا رو زیاد کنه.

کاهش وزن سریع: از اونجا که بدن چربی رو طی کاهش وزن سریع متابولیزه می کنه، این مسئله باعث می شه کبد، کلسترول اضافی رو به درون صفرا ترشح کنه. ۱۰تا ۲۰ درصد آدمایی که به کمک غذاهای خیلی کم کالری به سرعت یا خیلی وزن کم می کنن، گرفتار سنگ کیسه صفرا می شن. هم اینکه دیده شده که دچار شدن به یبوست، مصرف رژیم غذایی پر چرب، مصرف بیشتر از اندازه تخم مرغ، مصرف دخانیات و از دست دادن ورزش و فعالیت بدنی هم در ایجاد رسوب صفراوی موثر هستن.

نشونه های حمله سنگای صفراوی چیه؟

حمله سنگ صفراوی بیشتر به دنبال یه غذای چرب اتفاق میفته. درد ثابت در ناحیه بالایی شکم با ارجحیت در سمت راست که به سرعت زیاد می شه و از نیم ساعت تا چند ساعت زمان میبره، یرقان، زرد شدن رنگ پوست و سفیدی چشم ها، مدفوع سفالی رنگ، تیره شدن ادرار، درد بین دو کتف، درد زیر کتف راست، تب و لرز، تهوع و استفراغ، نفخ شکم، نبود تحمل غذاهای چرب، قولنج، آروغ زدن، گاز و سوءهاضمه از نشونه ها هستن. معمولا، درد ۱تا چند ساعت بعد از خوردن غذا شروع می شه ولی بعضی وقتا بدون این دست اون دست کردن بعد از مصرف غذا هم ظاهر می شه و خود رو به شکل زخمای اثنی عشر نشون میده، منتها فرقش اینه که با خوردن غذا بهتر نمی شه و فقط با دل به هم خوردگی و استفراغ کردن آروم میگیره.

راه های تشخیص سنگای صفراوی چیه؟

وقتی که احتمال میره عامل ایجاد نشونه های بیان شده، سنگ صفراویه، دکتر سونوگرافی رو درخواست می کنه. سونوگرافی از امواج صوتی واسه ایجاد تصویر اعضا استفاده می کنه. اگه سنگ وجود داشته باشه، امواج صوتی به اون برخورد کرده و بازمی گردند و محل اونا نشون داده می شه. سونوگرافی حساس ترین و اختصاصی ترین آزمایش واسه سنگای صفراویه. سی تی اسکن، ام آر آی و “ کوله سنتی گرافی ” با به کار گیری ماده حاجب رادیو اکتیو هم واسه تشخیص ممکنه درخواست شن.نشونه های سنگای صفراوی مثل حمله قلبی، آپاندیسیت، زخما، سندرم روده تحریک پذیر، فتق مفی کننده، پانکراتیت و هپاتیت هستن، پس تشخیص درست خیلی با اهمیته.

راه های درمان اون چیجوریه؟

در بیشتر موارد وجود سنگای صفرا بدون درد بوده و نیاز به درمان ندارن اما مهم ترین راه درمان سنگای صفراوی علامت دار که دلیل بروز حمله های صفراوی می شن، جراحیه. به جراحی خارج کردن کیسه صفرا،

«کوله سیستکتومی» می گن که بیشتر از راه «لاپاراسکوپی» انجام میشه. در این جراحی، جراح چند برش کوچیک روی شکم میدن و وسیله جراحی رو به همراه یه دوربین ویدئویی بسیار کوچیک وارد شکم می کنه. بعد به کمک وسیله جراحی، مجرای کیسه صفرا بریده شده و کیسه صفرا از راه یکی از برشای کوچیک بیرون آورده می شه.

در این روش بیماران درد و مشکلات کمتری نسبت به جراحی باز شکم دارن. این افراد بیشتر یه شب رو در بیمارستان می گذرونن و بعد از چند روز استراحت به زندگی عادی خود برمی گردن. درمان غیرجراحی در موقعیتای خاص به کار میره، به طور مثال وقتی که مریض نتونه جراحی رو تحمل کنه و فقط واسه سنگای کلسترولی. داروهایی از اسیدهای صفراوی ساخته شدن که واسه نابود کردن سنگا استفاده می شن. ممکنه درمان واسه نابود کردن تموم سنگا ماه ها و چند سال ادامه پیدا کنه. به کار گیری امواج مافوق صوت پر قدرت واسه شکستن سنگ و تبدیل اون به قطعات کوچیک قابل دفع (مانند شکستن سنگای کلیه) هم راه دیگه ایه. البته در درمانای غیرجراحی، سنگا تمایل به تشکیل دوباره دارن چون هنوز کیسه صفرا هست.

عمل جراحی سنگ کیسه صفرا عوارضی داره؟

بله، در بعضی موارد درعمل سنگ کیسه صفرا بعضی مشکلات پس از عمل مشاهده می شه :

نشت صفرا: ممکنه بعد از عمل جراحی، از مجاری ریزی به نام” لوشکا” در بستر کیسه صفرا (معمولا بین عمل قابل دیدن نیستن) مقداری صفرا نشت کنه که اگه مقدار اون کم باشه یا با درن تخلیه شه ، مشکلی ایجاد نمی کنه. نشت مقدار زیاد صفرا می تونه نشونه نشت از مجرای کیسه صفرا یا آسیب به مجاری صفراوی بزرگ (مجرای مشترک یا مجرای کبدی) باشه که نیاز به بررسی و درمان قاطع داره و موندن مقدار زیاد صفرا درشکم می تونه منتهی به “پربتونیت “یا “آبسه” داخل شکمی شه.

مشکلات عفونی: شامل آبسه و پریتونیت (عفونت منتشر داخل شکم) بعد از عمل می شه. به دنبال تجمع مقداری صفرا یا خون و خونابه و آلوده شدن اون به باکتریا ایجاد می شه. در بیماران با التهاب شدید کیسه صفرا و بیماران مستعد به عفونت مثل دیابتیا بیشتر دیده می شه و با تب، ضعف عمومی و بی حالی خود رو نشون میده و به درمان قاطع نیاز داره و درمان اون ممکنه با درمان طبی یا تخلیه با سونوگرافی یا جراحی دوباره باشه.

سنگ باقیمونده: ممکنه بین یا قبل عمل جراحی کوله سیستکتومی، سنگ صفرا داخل مجرای صفرا رفته باشه و بعد از عمل خود رو با درد شدید و یرقان و بعضی وقتا تب و لرز نشون بده که با انجام بررسیای آزمایشگاهی و سونوگرافی قابل تشخیصه و درمان بهتر اندوسکوپی مجاری صفراوی یا همون ERCPاست که می تونه به عنوان تشخیص هم استفاده شه و بعضی وقتا واسه درمان اونم جراحی دوباره نیاز می شه.

بدون کیسه صفرا میشه زندگی کرد؟

حالا خوبیش اینه کیسه صفرا عضویه که افراد می تونن بدون اون زندگی کنن. از دست دادن اون حتی احتیاجی به تغییر دادن رژیم غذایی نداره. وقتی کیسه صفرا ورداشته می شه، صفرا مستقیما به داخل روده کوچیک میره. برداشتن کیسه صفرا معمولا درد رو برطرف کرده و ممکنه نشونه های سوءهاضمه رو کم کنه. البته در تعداد کمی از این افراد، اسهال دیده می شه. دوری از غذاهای چرب، آبکی و ادو یه دار و به کار گیری داروهای ضداسهال با تجویز دکتر پیشنهاد می شه. باید توجه داشت خانمایی که قرصای خوراکی جلوگیری از بارداری مصرف می کنن و به وجود نشونه های دچار شدن به سنگ صفرا مشکوک هستن، باید با دکتر خود مشورت کنن.

پیشنهاد پایانی …

از اونجا که عامل ایجادکننده حدود ۹۰ درصد سنگای صفراوی، کلستروله، رژیم کم چربی و کم کلسترول پیشنهاد می شه. افراد دارای سنگ کیسه صفرا یا مستعد به دچار شدن، بهتره از چربیای گیاهی و غیراشباع مخصوصا روغن زیتون به عنوان جایگزینی واسه چربیای حیوونی استفاده کرده و غذاهای گیاهی و سبزیجات تازه رو به اندازه بیشتری در رژیم غذایی خود جا بدن. مصرف سبزیجات فراوون و میوه ها به دلیل فیبر بالای اونا واسه تموم این افراد پیشنهاد می شه.

غلات کامل، سبوس و نونای سبوس دار باید در رژیم غذایی این افراد گذاشته شه چون سبوس این خاصیت رو داره که به مواد صفراوی ریخته شده به روده وصل شده و اونا رو از بدن دفع کنه. بهترین راه تامین چربی عبارت از به کار گیری چربیای گیاهی، گوشت لخم، شیر کم چرب و گوشت ماهی است. چربیای قابل رویت باید به طور کامل از گوشت پاک شه و غذاها بیشتر از راه طبخ کردن و برشته کردن جفت و جور شن.

جمع آوری : iranstyle.ir

.

منبع :

Author: ماه نشان

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *