.  تاسیس مراکز انتقال فناوری و بهره برداری تجاری

 

تاسیس دفاتر انتقال فناوری در دانشگاه یکی از موضوعات مهم و حیاتی است که باید مورد توجه قانونگذاران تجاری‌سازی آثار دانشگاهی قرار گیرد. تاسیس دفاتر انتقال فناوری در دانشگاه یک موضوع نوین و جدید در دنیا محسوب می شود و از عمر آن مدت زیادی نمی‌گذرد. در آمریکا بعد از قانون موسوم به قانون بای-دل مصوب 1980 دفاتر انتقال فناوری در دانشگاه‌ها برای مدیریت و حمایت از حقوق مالکیت فکری دانشگاها ایجاد شد و وظیفه آن تسهیل فرآیند انتقال فناوری به بخش صنعت و دیگر موضوعات حقوق مالکیت فکری که در دانشگاه تولید می‌شود، تعریف شد[104،ص142-115]. انگیزه اولیه دفتر انتقال فنآوری و مدیران دانشگاه، حمایت از حقوق مالکیت فکری دانشگاه و اعضای آن است؛ در حالی که به صورت همزمان بازاریابی و انتقال آن را به صنعت نیز انجام می‌دهند. انگیزه ثانویه تامین هزینه‌های پژوهشی دانشگاه از طریق دریافت حق‌الامتیاز، عوض قراردادهای مجوز بهره‌برداری و قراردادهای حمایتی از طرف صنعت است و در نهایت یک میل ذاتی  در جهت ارتقاء بهره‌برداری از فنآوری و ارائه آن به جامعه  وجود دارد[85،ص133-111].

 

بسیاری از منتفعان بهره برداری از آثار دانشگاهی از جمله محققان دانشگاهی، دفاتر انتقال فناوری و صنایع خصوصی در امر انتقال فناوری درگیر هستند. اما از بین این سه بازیگر اصلی، دفاتر انتقال فناوری به اعتقاد بسیاری نقش کلیدی را در موفقیت تجاری سازی آثار دانشگاهی ایفاء می‌کند. مدیریت و انتقال فناوری در درجه اول اهمیت وظایف این دفاتر به شمار می‌رود[98،ص124-109].  در کشورها و موسسات مختلف، دفتر انتقال فناوری با نام‌های مختلفی تاسیس و مورد شناسایی قرار گرفته است و وظایف آن منحصرا مدیریت مسائل مربوط به حقوق مالکیت فکری و انتقال فناوری است. البته ممکن است، علاوه بر این موارد، اختیار هر نوع ارتباط و قراردادی با صنعت را نیز داشته باشند. از مزایای بسیار مهم تاسیس این دفاتر در دانشگاه‌ها، وجود نهادی تخصصی است که به صورت حرفه‌ای مسائل مربوط به انتقال فنآوری را مدیریت می‌کند[96]. این دفاتر مدل‌های مختلفی دارد که برخی از مهمترین آن‌ها عبارتند از:

 

4-4-1. دفتر مرکزی انتقال فناوری در دانشگاه

 

در این مدل تمام مسائل مربوط به اختراعات و مجوزهای بهره‌برداری در یک دفتر مرکزی در داخل دانشگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد. نمونه این مدل دفتر مرکزی مالکیت فکری دانشگاه ام‌آی‌تی(MIT) آمریکاست که در سال 1940 تاسیس شد. این دفتر که با نام دفتر مرکزی مجوز بهره‌برداری از فنآوری در این دانشگاه شناخته می‌شود، تنها دفتر مسئول مسائل مربوط به انتقال فنآوری در این دانشگاه محسوب می‌شود که گزارشات اختراعات و صدور مجوز بهره‌برداری از اختراعاتی که توسط محققان و اساتید این دانشگاه انجام گرفته به این دفتر ارسال می‌شود. در انگلستان نیز چنین مدلی در دانشگاه کمبریج وجود دارد. دفتر مرکزی انتقال فنآوری دانشگاه کمبریج به عنوان قسمتی از بخش خدمات پژوهشی این دانشگاه مسئولیت توسعه فعالیت‌های مالکیت فکری دانشگاه کمبریج  و همینطور مسائل حقوق مالکیت فکری مربوط به پروژه‌هایی که در موسسه صنعتی دانشگاه کمبریج صورت می‌گیرد را برعهده دارد[6،ص436]. 

 

4-4-2. دفاتر غیر متمرکز انتقال فناوری

 

در این مدل تمام گزارشات مربوط به تولید محصولات دارای حقوق مالکیت فکری و مسائل مربوط به اعطاء مجوزهای بهره‌برداری در دفاتر مختلفی در دپارتمان‌های گوناگون، دانشکده‌ها و دیگر قسمت‌های دانشگاه انجام می‌شود. دانشگاه جان‌هاپکینس آمریکا نمونه‌ای از این مدل است. در این دانشگاه سه دفتر انتقال فنآوری وجود دارد. یکی از این دفاتر در دانشکده علوم پزشکی واقع شده است؛ دفتر دیگر در آزمایشگاه فیزیک کاربردی و سومین دفتر نیز برای قسمت‌های دیگری که دفتر مخصوص در دپارتمان‌های خود برای اداره این گونه مسائل ندارند، تاسیس شده است. در این مدل هر دفتری پرسنل، خط‌مشی، رویه و فرم مخصوص به خود دارد. همچنین نمونه دیگر این مدل در دانشگاه کالیفرنیا وجود دارد[6،ص437].

 

4-4-3. پارک علم و فناوری

 

پارک‌های علم و فناوری مکانیزمی مبنایی برای انتقال فنآوری به صنعت محسوب می‌شوند.[83،ص1225-1217] این پارک‌ها، پارک تحقیقاتی، پارک علمی، پارک فنآوری و یا اینکوبیتور[1] نیز نامیده می‌شوند. این تاسیسات در مکان‌های معینی نزدیک به دانشگاه ساخته می‌شوند و با شرکت‌های با درجه فنآوری بالا که کمک‌های رسمی در مراحل آخر تولید یک فنآوری هزینه می‌کنند، همکاری دارند[105،ص175-161]. تهیه کنندگان اصلی هزینه‌های این پارک‌ها شرکت‌های تجاری شرکت‌کننده در تاسیس آن‌ها و محققان از دو حوزه صنعت و دانشگاه هستند. این روش مکانیزمی است که به صورت خاص توسط شرکت‌هایی با قدرت فنآوری بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد[94].

 

 

 



[1] . incubators

 

دسته‌ها: مقاله