– مقایسه شیوه های ثبت اختراع در ایران و سایر کشورها

یکی از موارد افتراق بین دو حوزه‌ی بین‌الملل و حوزه‌ی داخلی ایران، شیوه‌ی ثبت اختراع در بین این دو حوزه می‌باشد. هر کشور ممکن است از یکی از این شیوه‌ها تبعیت نمایند. هر کدام از این شیوه‌ها یک سری محاسن و یک سری معایب را به همراه دارد. که به هر کدام از آن‌ها جداگانه پرداخته شد. حال ابتدا به بررسی اختراع اظهار شده و بعد، به شیوه‌ی ثبت اختراع در ایران و در چند کشور دیگر پرداخته می‌شود:

 

3-2-1- بررسی اختراع اظهار شده

بررسی اظهارنامه در این مرحله به منظور بررسی وجود یا عدم سابقه‌ی ثبت اختراع مورد ادعا می‌باشد. بدیهی است در صورتی که اختراع قبل از این توسط شخص دیگری به ثبت رسیده باشد و در نتیجه اختراع اظهار شده دانشی بر دانش موجود بیفزاید، مورد حمایت نبوده و ثبت نخواهد شد.

در اداره‌ی مالکیت صنعتی ایران، اظهارنامه ارائه شده به لحاظ وجود یا عدم سابقه ثبت مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت احراز عدم ثبت چنین اختراعی توسط کارشناس مراحل بعدی جهت ثبت اختراع انجام می‌گیرد. و در صورت وجود سابقه‌ی ثبت در مورد آن اختراع، اظهارنامه رد می‌شود. و متقاضی می‌تواند نسبت به این رد، اعتراض نماید. ماده‌ی 11 قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386 چنین مقرر می‌نماید: «اداره مالکیت صنعتی تاریخ تقاضا را همان تاریخ دریافت اظهارنامه تلقی خواهد کرد، مشروط به اینکه اظهارنامه در زمان دریافت، حاوی نکات زیر باشد:

الف- ذکر صریح یا ضمنی این نکته که ثبت یک اختراع تقاضا می‌شود

ب- ذکر نکاتی که شناخت هویت متقاضی را میسر می‌کند

ج- توصیف اجمالی اختراع

اگر اداره مالکیت صنعتی تشخیص دهد که اظهارنامه در زمان تقاضا فاقد شرایط فوق بوده است، از متقاضی دعوت خواهد کرد تا از تاریخ ابلاغ ظرف سی روز اصلاحات لازم را انجام دهد و تاریخ تقاضا همان تاریخ دریافت اصلاحات مذکور خواهد بود ولی اگر در مهلت تعیین شده اصلاح صورت نگیرد، اظهارنامه کان لم یکن تلقی خواهد شد».

و همچنین ماده‌ی 13 قانون فوق‌الذکر چنین مقرر می‌نماید که: «پس از قید تاریخ تقاضا، اداره مالکیت صنعتی اظهارنامه را از نظر انطباق با شرایط مندرج در قانون و آیین نامه آن، بررسی خواهد کرد و در صورت تشخیص انطباق، اقدام لازم را برای ثبت اختراع انجام می‌دهد. در غیر این صورت اظهارنامه را رد و مراتب را به متقاضی ابلاغ می‌کند».

در ادارات ثبت آمریکا و اروپا نیز بررسی اختراع به لحاظ جدید بودن و عدم سابقه ثبت آن صورت می‌گیرد. البته در این ادارات با توجه به وجود پایگاه‌های داده الکترونیکی که شامل تمامی اختراعات و اظهارنامه‌های ثبت شده می‌باشد این بررسی بسیار دقیق‌تر و سریع‌تر از ایران می‌باشد.

 

 3-2-2- کشور ایران

روش ثبت اختراع در ایران روش اعلامی می‌باشد و بررسی و تایید علمی آن اختیاری است. طبق قانون تایید علمی اختراع توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و از طریق دانشگاه‌ها و مراکز علمی و تحقیقاتی کشور صورت می‌گیرد. در حال حاضر هشت منطقه مرجع برای ارزیابی علمی و حمایت از اختراعات و نوآوری‌ها در ایران وجود دارد، که عبارتند از: دانشگاه تهران، دانشگاه شیراز، دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه علم و صنعت و سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران. مخترع با ثبت اختراع و اخذ تایید علمی از یکی از مراجع تعیین شده و تهیه طرح کسب‌وکار می‌تواند از حمایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای ثبت آن در خارج از کشور هم بهره‌مند گردد. لازم به ذکر است که نظام ثبت اختراع در کشور ما به صورت اعلامی بوده و تنها در صورت تمایل مخترع به ارزیابی علمی اختراعش، وی باید با درخواست ارزیابی و تأیید علمی اختراع به اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مراجعه نماید بنابراین، نظام ثبت اختراع در کشور ما به صورت اعلامی بوده و انجام استعلام از یکی از دانشگاه‌ها و مراجعه منطقه ای بیانگر تحقیقی و اثباتی بودن نظام نمی‌باشد.

 

3-2-3- کشور امریکا

در کشور امریکا، با توجه به اینکه از یک نظام ثبت اختراع بسیار دقیق و پیچیده برخوردار می‌باشد از سیستم بررسی ماهیتی تبعیت دارد. و در واقع با استفاده از این سیستم به مطالعه دقیق و کارشناسی شده موضوع ادعا شده برای اختراع می‌پردازد.. نظر به تفاوت اساسی وجود میان نظام بتنت این کشور با اغلب کشورهای دنیا، این کشور به صورت یک مورد خاص قابل بررسی می‌باشد. در کلیه کشورهای دنیا نخستین توصیه ای که به یک مخترع می‌شود آن است که پیش از آن که اختراع خویش را در کشورهای دیگر به ثبت رساند حتماً برای ثبت آن در کشور متبوعش اقدام نماید.

بررسی یک اختراع در اداره ثبت اختراعات آمریکا در یک مرحله صورت می‌گیرد، در واقع زمانی که یک اظهارنامه کامل به اداره ثبت اختراع آمریکا می‌رسد،این اداره تقاضای متقاضی را برای بررسی به یک کارشناس می‌دهد. تقاضای ثبت اختراع باید، ظرف هجده ماه از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا تقاضای حق تقدم منتشر گردد. این انتشار می‌تواند به درخواست متقاضی زودتر از این موعد نیز صورت بپذیرد.قابل ذکر است که، فرایند بررسی شامل کنترل رعایت الزامات قانونی، جستجو در اختراعات ثبت شده در آمریکا، درخواست‌های منتشر شده‌ی ثبت اختراع، اسناد اختراعات خارجی و مبانی نظری موجود است، تا اینکه مشخص شود که آیا ابداع ادعا شده، جدید،کاربردی و غیر بدیهی است یا نه.

پس از آن که مختلف اداره ثبت اختراعات امریکا بررسی‌های مختلفی را انجام داد، تصمیم به اعطای ورقه اختراع به متقاضی می‌گیرد و تصمیم خود را در این خصوص به متقاضی ابلاغ می‌نماید.در صورتی که با درخواست وی موافقت نشود، تصمیم به رد تقاضانامه می‌گیرد و آن را به متقاضی ابلاغ می‌کند. در این مرحله متقاضی می‌تواند در اظهارنامه خود اصلاحاتی انجام داده و مجدداً تقاضای بررسی نماید. در اداره ثبت اختراعات آمریکا نیز پس از ثبت، امکان اعتراض به ثبت اختراع وجود دارد و در صورتی که این اعتراض وارد باشد و معترض موفق به کسب رای دادگاه در این زمینه شود، ورقه اختراع باطل خواهد شد. مسئله قابل توجه اینکه، در کشور امریکا ارائه گواهی ثبت اختراع، ممکن است تا 5 سال هم به طول بیانجامد.همان طور که ملاحظه شد سیستم ثبت اختراع در کشور آمریکا، سیستم ماهوی است.

دسته‌ها: مقاله