مقصد پرداخت شود و کرایه پرداخت نشود در این فرض مالک کشتی نسبت به محموله دارای حق ممتاز می‌باشد و در صورت انتقال بارنامه و عدم پرداخت کرایه در واقع متصدی حمل حق تصرف کالا را دارد و انتقال بارنامه نمی‌تواند مالکیت کالا را بدون تحقق شرط پرداخت کرایه عملی سازد. دوم در خصوص موردی است که ارسال کننده وجه کالا را دریافت نکرده باشد او حق دارد کالاهای خود را مسترد نماید. چنانچه ماده 382 و 383 (ق.ت) در این خصوص مقرراتی وضع نموده‌اند که در واقع حق استرداد کالا توسط ارسال‌کننده را توجیه می‌نماید. ماده 382 (ق.ت) با پذیرش این شرط که عبارتند از: «بودن کالا در ید متصدی حمل» و «پرداخت مخارج و خسارات» حق استرداد محموله را داده است ولی بلافاصله در ماده 383(ق.ت) این حق را محدود ساخته و در چهار مورد خاصی آن را سلب نموده است: یکی اینکه در صورتیکه بارنامه توسط ارسال‌کننده تهیه و بوسیله متصدی حمل به مرسل‌الیه تسلیم شده باشد. دوم اینکه متصدی حمل رسیدی به ارسال‌کننده داده و ارسال‌کننده نتواند آن را پس دهد. سوم اینکه متصدی حمل به مرسل الیه اعلام نماید که مال‌التجاره به مقصد رسیده و باید آن را تحویل گیرد و چهارم اینکه پس از وصول مال‌التجاره به مقصد مرسل‌الیه تسلیم آن را تقاضا کرده باشد.
رویه حاکم بر نحوه انتقال بارنامه دریایی به همان روش اسناد تجاری است بنابراین اگر فرستنده بخواهد آن را بدون درج نام کسی ظهرنویسی نماید ظهرنویسی بصورت حامل خواهد بود ولی اگر نام کسی را درج نماید ظهر نویسی به صورت حواله خواهد بود(ایوامی،1375،ص18). مطابق ماده 61 (ق.د) بارنامه دریایی ممکن است مانند چک به نام شخص معین یا حامل یا به حواله کرد صادر گردد .بنابراین روشهای ممکن برای انتقال بارنامه دریایی به شرح ذیل می باشد.

2-5-1- انتقال بارنامه دریایی به نام شخص معین
در این حالت در بارنامه دریایی اسم شخص خاص که می تواند فروشنده، فرستنده یا ثالثی باشد درج شده و این شخص با ارائه نسخه اصلی بارنامه قادر به تحویل گرفتن کالا خواهد بود. این بارنامه در عمل به ندرت صادر می گردد چرا که با توجه به گستردگی تجارت، تحویل و ترخیص کالا بوسیله یک نفر موجب بروز مشکلات عدیده در نقل و انتقال مالکیت قانونی کالا خواهد گردید(معلم نیا،1378،ص47).نظر به اینکه بارنامه به نام فرستنده کالا صادر می شود ویا به نام شخصی که به عنوان گیرنده کالا در بندر مقصد بسر می برد لذا این بارنامه به نام بوده ودارنده قانونی آن کسی است که نامش در آن ذکر شده است وقابل انتقال نمی باشد.

2-5-2-انتقال بارنامه دریایی به حواله کرد شخص معین
در این نوع بارنامه دریایی، نام شخص با درج عبارت «به حواله کرد» یا عباراتی مانند «فلان شخص یا هر کسی که او تعیین نماید» که متضمن حق انتقال باشد پس از آن ذکر می گردد. مزیت این روش قابل انتقال بودن بارنامه دریایی با ظهر نویسی آن است(امید،1352،ص165).
بارنامه دریایی ممکن است به حواله کرد افراد مختلف صادر گردد فی المثل بارنامه می تواند «به حواله کرد» فرستنده، حمل کننده، بانک یا خریدار صادر شود. در تجارت بین المللی اغلب بارنامه ها به حواله کرد بانک صادر می گرد. دلیل این اقدام نیز ارتباط غیر مستقیم خریدار و فروشنده و متفاوت بودن سیستم مبادله پولی است و به لحاظ اینکه شرایط پرداخت وجه بین طرفین ممکن است وصولی یا از طریق اعتبارات اسنادی (ال.سی) باشد در این صورت فروشنده بانک را به عنوان واسطه ای قابل اعتماد انتخاب و با صدور بارنامه به حواله کرد بانک این اختیار را به بانک می دهد تا فقط در صورت پرداخت و تأمین وجه معامله از طرف خریدار با ظهر نویسی بارنامه به نام وی مالکیت قانونی کالا را به ایشان منتقل نماید.
مزیت صدور بارنامه دریایی به این روش در این است که در شرایط «اعتبار اسنادی» (ال.سی) چنانچه خریدار نسبت به تأمین وجه به هر دلیل اقدام ننماید امکان استرداد کالا از متصدی حمل و اعاده مالکیت یا فروش آن جهت وصول مطالبات فرستنده از مشتری وجود خواهد داشت(اسماعیلی،1366،ص8).

2-5-3-انتقال بارنامه دریایی به صورت حامل
دراین نوع بارنامه مانند اسناد در وجه حامل دارنده آن مالک بارنامه دریایی و در نتیجه مالک کالای مندرج در آن شناخته شده و انتقال آن نیز حسب ماده 320 (ق.ت) به صرف قبض و اقباض حاصل می گردد. یک بارنامه ممکن است به یکی از چهار صورت ذیل در وجه حامل تلقی گردد(فخاری،1375،ص46).
1-در بارنامه صراحتاً عبارت « در وجه حامل» قید شده باشد.
2-هیچ نامی به عنوان گیرنده یا استفاده کننده قید نشده باشد.
3-عبارت «حواله کرد» در بارنامه دریایی قید شده لیکن نام کسی که «به حواله کرد» او بارنامه دریایی صادر شده درج نگردیده باشد بدین معنی که صرفاً عبارت «حواله کرد» در بارنامه قید شده باشد.
4-در صورتیکه در بارنامه دریایی قید «شخص معین» همراه با عبارت «به حواله کرد» ذکر گردیده و آن شخص بدون درج نام شخص خاص ظهر بارنامه دریایی را امضاء نموده باشد.
حامل بودن بارنامه دریایی در جهت رعایت «اصل سرعت» در تجارت معتبر شناخته شده است لکن خطر گم شدن و به سرقت رفتن بارنامه خطر عمده ای است که صاحب اصلی آن راتهدید می کند. در صورتی که در بارنامه «به حواله کرد» چنین خطری مالک را تهدید نمی کند چرا که در این بارنامه تا زمانیکه عمل ظهر نویسی توسط کسی که اسم آن در بارنامه قید شده است انجام نگیرد صرف تصرف باعث ایجاد «حق تصرف» یا «انتقال مالکیت» نخواهد شد(اسمیتونف،1993،ص574).
قابل
توجه اینکه استنباط برخی از بند 5 ماده 60 (ق.د) این است که حتماً باید نام گیرنده در بارنامه دریایی قید گردد و با این الزام قانونی صدور بارنامه دریایی در وجه حامل ممنوع است(معلم نیا،1378،ص144) در صورتیکه این استنباط صحیح نمی باشد چرا که از یک سو در ماده 61 (ق.د) صریحاً به صدور بارنامه دریایی دروجه حامل اشاره شده است و از سوی دیگر عبارت «تحویل گیرنده» در این ماده لفظ عام بوده و شامل «حامل» نیز خواهد بود.

2-6- انواع بارنامه دریایی
بارنامه دریایی از جهت موقعیت کالای موضوع بارنامه و از جهت وضعیت وکیفیت کالای موضوع حمل وتعدد وسایل حمل بارنامه دریایی متنوع می باشد که در این بخش به سه دسته عمده تقسیم بندی وتشریح می گردد.

2-6-1- انواع بارنامه از جهت وضعیت و کمیت کالای موضوع حمل
در این مبحث با توجه به چگونگی و نوع کالا، بارنامه‌هایی با ویژگیهای خاصی صادر می‌شود که در ذیل مورد بررسی قرار می‌گیرد.
2-6-1-1- بارنامه دریایی تمیز یا غیر مخدوش(غیرمشروط)37
روی بارنامه صادره از سوی متصدی حمل و نقل عبارت: « شرط دریافت ظاهری کالا»38 درج شده باشد به این معنی است که کالای بارگیری شده بدون عیب و نقص می‌باشد و مختصات، نوع تخلیه تفکیک و تشخیص آنها آسان بوده و مشکلی را ایجاد نمی‌کند. اما اگر متصدی حمل و نقل یا نماینده وی در نحوه بسته‌بندی در وضعیت کالا عیب و نقصی را مشاهده نمایند، برای حفظ حقوق خود شرایط نامناسب را در بارنامه قید می‌کند. زمانی قید مختصات کالا و نحوه بسته‌بندی و تعداد و مقدار آن اهمیت پیدا می‌کند که اختلافی بین متصدی حمل و نقل و صاحب کالا در رابطه با کسری و فقدان آن و خسارات وارده بوجود آید (رمضانی ،1371 ، ص144).
این نوع بارنامه به سهولت مورد معامله قرار می گیرد و در عرف تجاری بارنامه تمییز از اعتبار و ارزش بالایی برخوردار است و بوسیله بانکها و تجار مورد معامله قرار می‌گیرد. معمولاً خریداران همیشه متقاضی صدور بارنامه بدون قید و شرط می‌باشند. علت تقاضای خریدار و تأکید مقررات بین‌المللی بر صدور بارنامه بدون قید و شرط این است که خریدار یا گیرنده در معاملات تجارت بین‌الملل ترجیح می‌دهد زمانی وجه قرارداد و یا قیمت کالای در حال حمل را بپردازند که اطمینان داشته باشد اولاً کاملاً آماده بارگیری شده است ثانیاً کالای بارگیری و حمل شده طبق مشخصات قرارداد بوده و از نظر شکل ظاهری و نوع بسته‌بندی عاری از هرگونه عیب و نقص است و الا خریدار منافع خود را در تحویل کالا و اطمینان از سالم رسیدن کالا به مقصد و پرداخت در شرایطی می‌بیند که خطری وی را تهدید نکند.
اصولاً براساس شرایط قرارداد فروش، فروشنده ملزم به پرداخت کرایه حمل است، معمولاً خریدار تقاضای بارنامه قابل معامله و بدون قید و شرط راضی می‌نماید.
این روش تقریباً در مواقعی است که پرداخت از طریق اعتبار اسنادی صورت می‌گیرد و بدون تغییر بکار می‌رود. در چنین معامله‌ای فروشنده متعهد است کالا را در شرایط و بسته‌بندی مناسب تحویل حمل کننده دهد. در بعضی مواقع خریدار ترتیب بازرسی فیزیکی کالا را در نقطه تحویل کالا به حمل کننده می‌دهد. در اغلب موارد خریدار به اطمینان ناشی از صدور بارنامه بدون قید و شرط اکتفا می‌نماید. زیرا صدور چنین بارنامه‌هایی از نظر فروشنده یا فرستنده کالا به معنای انجام تعهدات طبق شرایط قرارداد و تحویل سالم کالا به حمل کننده است و از نظر خریدار یا گیرنده کالا نیز صدور بارنامه بدون قید و شرط حاکی از این است که کالا در زمان تحویل به متصدی حمل و نقل عاری از هرگونه عیب و نقص ظاهری بوده است. لذا در صورت وصول کالا در مقصد بدون شرایط مذکور حمل کننده مسئول خسارات وارده است(اسماعیلی،1366،ص8).
اگر مقررات صدور بارنامه مبتنی بر مقررات لاهه 1924 یا لاهه ویزبی 1968 و یا هامبورگ 1978 باشد، عمل کننده در مقابل گیرنده کالا در برابر هرگونه صدمه وارده به کالا جوابگو است مگر اینکه وضعیت خسارات طوری باشد که بتواند خود را تبرئه نماید یا در موارد استثنایی که از مسئولیت مبراست، در تشخیص بسته‌بندی نامناسب با شرایط کالا پایین‌تر از استاندارد معمول، ممکن است در پاره‌ای مواقع مورد اختلاف فروشنده و حمل کننده قرار گیرد. برای یافتن راه‌حلی معقول اتاق بازرگانی بین‌المللی با یادگرفتن از تجربیات فرستندگان کالا، واردکنندگان، صادرکنندگان کالا، صاحبان کشتی، بانکداران و بیمه‌گران سه امکان را پیشنهاد نموده‌اند:
1- فروشنده می‌تواند با دقت بیشتر در مورد ارائه کالا با بسته‌بندی مناسب برای کاهش اختلاف اقدام نماید. 2- حمل‌کننده می‌تواند منطقاً به نحوه بسته‌بندی و شرایط کالا برخورد کرده و سعی نماید از استفاده نمودن کلمات بی محتوی مثل «کشتی مسؤول نیست» خودداری نماید (چنانکه در مقررات ماده 4 کنوانسیون 1924 لاهه ذکر شده است). 3- قبلاً توافقی بین خریدار و فروشنده بعمل آید، مبنی بر اینکه اگر بارنامه‌ای، بدون عیب و شرط نیست ولی اشکالاتی که در بسته‌بندی وجود دارد، بسیار جزئی و قابل اغماض است، آنرا قبول و در شرایط گنجانیده اما بهرحال در هر حمل مسلماً درصدی نقصان و خسارات وجود دارد و نمی‌بایستی انتظار داشت که کالا صد در صد سالم و بدون عیب به دست خریدار برسد(قهرمانیان،1362،ص50).
از جهت اعتبار اسنادی، قید «کلین»39 معمولاً در شرایط اعتبار اسنادی توسط بانک خریدار و یا بنابر تقاضای خریدار ذکر می‌شود. در صورتیکه چنین قیدی در بارنامه درخواستی وجود داشته باشد با
رنامه باید مقید به آن باشد. اعتبارات اسنادی گشایش یافته از سوی کشورها حتی اگر واردکننده چنین بارنامه‌ای را درخواست ننماید مطابق دستورالعمل‌های بانکی بانک گشایش کننده در شرایط اعتبار نوع بارنامه را «بدون قید و شرط» اعلام می‌نماید(بوالحسنی،1376،شماره163،ص99). و بانک حق ندارد به دلیل استفاده از کلمه «کلین» در بارنامه از قبول آن خودداری نماید. اما در صورتیکه در شرایط اعتبار، تصریحی به صدور بارنامه «کلین» نداشته باشد و بارنامه صادره توسط متصدی حمل و نقل دارای قید فوق نباشد و صادرکننده کالا نیز با همان وضع بارنامه را تسلیم بانک نماید، آیا بانک باید بارنامه را رد نماید یا خیر؟ در این رابطه دو نوع نظر می‌توان داد: نظر اول اینکه سکوت اعتبار در باب صدور بارنامه بدون قید و شرط، در واقع همان تصریح آن است و فقط در مورد تصریح چنین امری استحکام بیشتری پیدا می‌کند و سکوت به منزله آن است که باید بارنامه بدون قید و شرط تسلیم شود، پس اگر در این مورد صادرکننده بارنامه‌ای

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید