دانلود پایان نامه ارشد رشته ادبیات در سایت ارشدها

عنوان کامل پایان نامه :

جلوه های ادب تعلیمی در شعر سنائی غزنوی

قسمتی از متن پایان نامه :

پیوند دین و حکومت از موضوعات خاصی است که سنائی بدان پرداخته و منشأ کهن دارد. این درو نمایه از خارج از ادب صوفیه به منظومه ی حدیقه الحقیقه راه یافته است. از نظر قدما، عالمان دین پاسداران حکومتند و حکومت، حامی شرع. از این رو  حاکم لازم است که مراقب حال عالمان باشد، به آنان امان دهد تا آنان نیز متقابلاً امین ملک باشند. یکی از قدیم ترین اسنادی که این عقیده در آنجا بیان و بر پیوستگی جدایی ناپذیر دین و حکومت در آنجا تأکید شده کتاب عهد اردشیر است که فصلی به همین عنوان در آن آمده است[1]. به موجب این باور، علما با برقرار سازی اصول شرع و پاسداری از آن، عدل و امنیت را در جامعه تقویت می کنند و این امر به استواری ارکان حکومت می انجامد. سنائی در مواضعی چند از مثنوی حدیقه الحقیقه، اهمیّت علما را گوشزد می کند:

علما جز امین دین نبوند                     چون نیابند امان امین نبوند

چشم سر ملک و چشم سر دین است          آن جهان بین و این نهان بین است

این و آن هر دو یار یکدگرند         هم خزان هم بهار یکدگرند

ملک و دین را درین جهان و در آن           صدق و عدل است روی و پشتیبان

هر کجا صدق، دین و دل زنده­ست       هر کجا عدل، ملک پاینده­ست

(بیت 4561-4566 با حذف یک بیت)

شاه و عالم که هر دو را علم است           این اولوالامر و آن اولوالعلم است

ور قدمشان نه در ره امر است           این اولوالظلم و آن اولوالخمر است

(بیت 4587-4588)

در کنار علما لشکریان نیز بازوی حکومتند. از این رو سنائی ابیات بسیاری نیز در توصیف شهامت لشکریان و لزوم سرکوب بیرحمانه ی مخالفان و به ویژه دشمنان دین می سراید و مدح بهرام شاه را در حقیقت بدین جا خاتمه می دهد. به دنبال این قسمت مدح فرزند بهرام شاه، جلال الدوله قرار دارد.

طرح سنائی در این بخش از منظومه بسیار یادآور طرح نصیحه الملوک غزالی است. غزالی نیز بخش قابل توجهّی از بخش دوم و سوم کتاب خود را به طرح حکایت هایی با مضمون داد و عدل اختصاص داده است. به ویژه غزالی تعداد زیادی از حکایات مربوط به پادشاهان معروف چون اسکندر و انوشیروان نقل می کند و این سنّت که در شاهنامه نیز وجود داشت، مورد تقلید سنائی قرار گرفته است. موضوع کلّی و مشترک این درو نمایه ها پرهیز از ظلم و تکیه بر عدالت خواهی است. در این میان می توان برای نمونه حکایت «شاه محمود زاولی» را نقل کرد که لشکریانش به بیوه زنی سالخورده و رنجبر ستم کرده و مالش را به زور ستانده بودند. زن برای تظلم نزد شاه رفت. سخنان زن با شاه و دادخواهی او، شلاق سخنان خشم آگین سنائی است که نثار زورمندان سلطه طلب می شود:

این چه بی رحمی و ستمکاری است         وین چه فرعونی و چه جباری است

آخر از حشر یاد باید کرد         تا ابد کی توان زدن ای مرد

تخت، سلطان چو تو بسی دیده است        داد و بیداد هر کس اشنیده­ست

بگذرد دور عمر تو ناگاه         بر سر دیگری نهند کلاه

خورد او مال و، تو حساب دهی        آخر آن روز چه جواب دهی؟

اندر آن روز کی رسد فریاد       مر تو را هیچ بنده و آزاد

(ابیات 5104-5099)

محمود زاولی می کوشد با پرداخت غرامت، دل پیرزن را به دست آرد ولی او به کمتر از مجازات مرگ برای آن جور پیشگان راضی نمی شود. عاقبت به فرمان شاه، آن پنج نفر اعدام می شوند و شاه درخت رزی نیز از آن خود به او می بخشد.

در حکایت فوق سنائی شدت عمل با عاملان جورپیشه را پیشنهاد می کند و تنبیه و مجازات سخت را برای جرایم کارگزاران حکومت لازم می شمارد. در دیگر مواضع حدیقه نیز سنائی به شاه سفارش می کند که در برابر خطاکارانی که از منصب خود سوء استفاده کرده اند سستی نشان ندهد تا زمینه ی رشد ظلم فراهم نشود.

هست در دین و ملک، ظلم و محال       همچودر جسم و جان وبا و وبال

شاه چون بستد از رعیّت نان          نقد شد کل من علیها فان

از رعیّت شهی که مایه ربود       پی دیوار کند و بام اندود

چون ستد تخم عامل از دهقان    ده ازو رفت و ماند با وی قان[2]

شاه را از رعیّت است اسباب    کام دریا زجوی جوید آب

(ابیات 4462-4466)

روز پاداش، ماه باید شاه       باز بهرام وقت پادافراه

(بیت 4546)

بر زن از راه رفق بر تن خصم               بشکن از روی خلق گردن خصم

(بیت 4549)

دین بی لطف شاخ بی بار است            ملک بی قهر گنج بی مار است

(بیت 4558)

و بدین ترتیب شاه را اندرز می دهد در کار سیاست ملک، لطف و قهر را با هم به کار دارد.

 

9-3 سیرالعباد سنائی غزنوی و کمدی الهی دانته[3]

مثنوی «سیر العباد من المبدأ الی المعاد» سنائی در بین منظومه های موجود که با رویکردی اخلاقی نوشته شده اند دارای محکم ترین ساختار است. هر چند سنائی در سی و سه سالگی، یعنی زمانی این مثنوی را نوشت که هنوز به مرحله ی کمال پختگی نرسیده بود، وی با این همه در سرودن این مثنوی از خود پختگی کم نظیری نشان داده است. تناسب ساختاری و نظمی که در آرایش مطالب رعایت شده، نشانگر آن است که شاعر مدتها طرح منظومه را در سر می پخته و آماده می کرده است. این اثر در میان آثار تعلیمی صوفیه نیز جایگاه برجسته ای دارد. این مثنوی 750 بیتی شرح تمثیلی سفر روح است از مرحله ی هبوط در عالم سفلی تا بازگشت به عالم علوی که زبان تمثیلی بازگو شده است. استفاده ی سنائی از رمز و سمبل و به کارگیری زبان مجازی در این مثنوی از دیرباز توّجه صاحبّ نظران و شارحان را نسبت به این منظومه جلب کرده است و شروح متعدّدی بر آن نوشته شده است.

[1] – عباس: ص 67

[2] – قان: علف

[3] – این مقاله قبلاً در مجله ادبیات دانشگاه قم، سال اوّل، شماره ی سوم، بهار 1386 چاپ شده است.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

1-معرفی اجمالی شعر قرن ششم و ویژگی های کلّی آن.

2-ارائه تصویری روشن از جایگاه ادبی سنائی در شعر فارسی.

3-بیان دلایل اهمیّت سنائی در شعر فارسی.

4-تبیّین جلوه های گوناگون ادب تعلیمی درشعر سنائی.

 پایان نامه جلوه های ادب تعلیمی در شعر سنائی غزنوی

 پایان نامه جلوه های ادب تعلیمی در شعر سنائی غزنوی

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود پایان نامه از لینک زیر

لینک متن کامل پایان نامه رشته ادبیات با عنوان :جلوه های ادب تعلیمی در شعر سنائی غزنوی

دسته‌ها: دسته‌بندی نشده